محمد بن حمزة الفناري ( ابن الفناري )

مقدمهء مترجم 71

مصباح الأنس ( پيوند استدلال و شهود در كشف اسرار وجود صدرالدين قونوى ) ( فارسى )

منشأ ربط حق تعالى به اشياء اسماء و صفات الهيه است ، حق تعالى به اعتبار ظهور و سريان در اشيا - به واسطه وجود عام و منبسط كه عين وجه و ظهور حق است - عين « الظاهر » است ، ولى به اعتبار اختفاء در صور مظاهر و شئونات كمالى عين « الباطن » است ، چنان كه مىفرمايد : وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ - قدير - محيط ، كه در مرتبهء وحدت جميعهء ذاتيه و اسم « الله و هو » متحد است و در آن مقام تمايزى نيست . اما اعيان ثابته عبارتند از مظاهر اسماء الهى ، يعنى اعيان ثابتهء در موطن ذات - يعنى مقام فيض اقدس - موجود و معقول‌اند ، و در مقام تجلى حق همان ذات است كه متجلى به صورت خاص مىباشد ، و در اين تجلى فرقى بين صورتهاى كلى و جزئى نيست ، حكما كليات اين صور را ماهيات ، و عرفا اعيان ثابته ، و جزئيات را كه مقيد به وجوداند هويات مىگويند ، و چون تجلى و ظهور حق بدون اسمى از اسماء - چه كلى و چه جزئى - معقول نيست ، لذا رابط بين اين تجلى ؛ اسماء حق تعالى هستند ، پس واسطهء ظهور اسماء حق‌اند ، و چون اسم عين مسما است ، اسماء الهى عين حق‌اند . منشأ ظهور اعيان ثابته در موطن ذات تجلى حق به فيض اقدس است ، و علت تجلى اول كه احديت است حبّ ذاتى حق به ذات خود - در مقام احببت ان اعرف - است ، و اين حبّ ذاتى به ذات ، منشأ حبّ به معروفيت اسماء و صفات ، و به ظهور آمدن صور اسماء و صفات مىباشد . اين نكته را بايد دانست كه اعيان تأخر از مقام حق داشته و حادث به حدوث ذاتىاند ، و اين حدوث ذاتى منافات با ازلى بودن اعيان ثابته ندارد ، و تأخر آنها تأخر ذاتى است نه زمانى « 1 » .

--> ( 1 ) - اين مبحث اسماء و اعيان نيز از كتاب الاضافة الاشراقيهء مترجم نقل شد كه خود حاوى اقوال متدربان از اهل فن دربارهء ابداع مىباشد .